مهارت استدلال : قیاس تصویری بین اشیا (سه تا شش سال)


درحال بارگذاری...


شباهت‌ها و تفاوت‌ها!

کودکان از لحظه‌ای که چشم باز می‌کنند، جست‌و‌جو و کنکاش در محیط پیرامون‌شان را آغاز می‌کنند. اشیا مختلف را می‌آزمایند و در این میان اطلاعاتی از ویژگی‌های اشیا گوناگون و شباهت‌ها و تفاوت‌های میان آن‌ها به‌دست می‌آورند.

 

کاربرد شباهت‌ها و تفاوت‌ها

کودکان بعدها از این اطلاعات به‌دست آمده برای مرتب‌سازی اشیا استفاده می‌کنند. آن‌ها بر این اساس اشیا مشابه را جدا می‌کنند و در واقع با قرار دادن اشیا مشابه درکنار هم، شی متفاوت را نیز از مابقی جدا می‌کنند. مثلا اگر یک لیوان آبی، یک قاشق آبی، یک جوراب آبی و یک بشقاب قرمز را به او نشان دهیم، او با توجه به رنگ‌ها، لیوان و قاشق و جوراب را یک گروه مشابه و بشقاب را متفاوت از بقیه معرفی می‌کند.

 

چگونه اشیا را معرفی کنیم؟

برای یافتن شباهت‌ها و تفاوت‌های میان اشیا لازم است کودک ما از حدود 3 سالگی نام اشیا و ویژگی‌های گوناگون را بیاموزد و با سنجش اشیا مختلف بفهمد هر شی کدام ویژگی را دارد. او بعدها به کمک این اطلاعات و مهارت، اشیا همسان و ناهمسان و در واقع شباهت‌ها و تفاوت‌ها را تشخیص خواهد داد. اولین قدم برای کمک به کودک در درک ویژگی‌های اشیا این است که ما در گفتگوهای روزمره نام اشیا و ویژگی‌های آن‌ها را مدام تکرار کنیم. مثلا به جای این‌که به کودک بگوییم "لطفا آن را بیاور!"، بهتر است بگوییم "آن بشقاب گرد قرمز رنگ را می‌آوری؟" این نحوه تکرار نه تنها به کودک کمک خواهد کرد که هر چیزی را با نام آن مشخص کند، بلکه ویژگی‌های هر شی را نیز به او یادآوری می‌کند. شناسایی این ویژگی‌ها قدم اول در جداسازی و مرتب‌سازی اشیا است.

 

تثبیت اطلاعات

از کودک خود بخواهیم در مورد ویژگی‌های ظاهری (مثل رنگ، شکل، اندازه) و نحوه کاربرد یک شی صحبت کند. از او بپرسیم: "لباست چه رنگی است؟ لباس چه کسی امروز شبیه لباس توست؟ یا "چراغ ماشین تو روشن می‌شود؟ ماشین تو با ماشین علی چه تفاوتی دارد؟ " در طراحی تمرین‌ها خلاق باشیم. اگر دفعه قبل از کودک خواسته بودیم که اسباب‌بازی‌های هم‌رنگ را جدا کند، اکنون از او بخواهیم همه‌ی اسباب‌بازی‌هایی که سر و صدا می‌کنند (یعنی عملکرد مشابهی دارند) را در یک قفسه قرار دهد. به این نحو ویژگی‌ها، شباهت‌ها و تفاوت‎های اشیا را با او مرور می‎کنیم.

 

پاستاها را جدا کن!

برای تمرین جداسازی می‌توانیم از پاستا (ماکارونی با شکل‌های مختلف) کمک بگیریم. دو نوع پاستا را در یک ظرف قرار می‌دهیم و از کودک می‌خواهیم که آن‌ها را از هم جدا کند. اگر کودک ما در ابتدای کار نتوانست این تمرین را به درستی انجام دهد، خودمان شروع به جدا کردن و قرار دادن پاستاهای ناهمسان در دو ظرف جداگانه می‌کنیم تا او با مشاهده و تکرار رفتار ما جداسازی را درک کند. در مراحل پیشرفته‌تر می‌توانیم چند نوع پاستا را در یک ظرف بریزیم و یکی از آن‌ها را به دلخواه برداریم و از کودک بخواهیم که پاستاهای مشابه آن را جدا کند. این تمرین‌ها نه تنها به شناسایی شباهت‌ها و تفاوت‌های میان اشیا کمک می‌کند بلکه موجب تقویت سایر مهارت‌های پایه ریاضی مثل تطبیق، استدلال و حل مساله خواهد شد.

 

تمرینات روزانه!

بسیاری از فعالیت‌های روزمره خانگی بر پایه‌ی درک شباهت‌ها و تفاوت‌ها قرار دارند که می‌توان از آن‌ها به عنوان تمرینات روزانه استفاده کرد. جدا کردن لباس‌های رنگی و مشکی از هم، قرار دادن لباس‌های تمیز در قفسه، مرتب کردن مواد غذایی بر اساس نوع آن در یخچال و یا فریزر، مرتب کردن اسباب‌بازی‌ها، قرار دادن عکس‌ها (بر اساس مناسبت یا موضوع آن‌ها) در آلبوم، چیدن مدادرنگی‌ها بر اساس رنگ و یا طول در جعبه، همگی نمونه‌هایی از تمرینات روزمره‌ای هستند که کودک را با ویژگی‌ها و شباهت‌های میان اشیا درگیر می‌کند.

 

کلیدواژه: جداسازی، مرتب‌سازی، استدلال، شباهت‌ها و تفاوت‌ها، حوزه‌ی رشدی شناختی، سه تا شش سال.